ADALET SİSTEMİNDE DIŞLANAN SOSYAL HİZMETLER VE PARADOKS
SHU Nihat Tarımeri
İlk söz : Zehirli ağacın meyvesi de zehirlidir.
Çocuk Koruma Kanunun da Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Sosyal Teşhis Boyutu
1.5395 sayılı Çocuk Koruma Koruma Kanunu (ÇKK) bir toplumdaki çocuğunun adil ve adaletli bir şekilde kamusal nasıl korunduğu ve çocuklara , insanlığa nasıl bakıldığı önemli Kanundur.Bir yandan vicdan sınavı olup hukuksal açısından ele alınırken insana, insana bakmak ve insan olma bu yöndeki görevi de içermektedir. Dolayısıyla insan hakları ve anayasal hukuk bağlamında ki öykü ile gelinen noktada, çocuklar dahil kişilerin bedensel,zihinsel/kişisel ve sosyal iyilik halinin gözetilmesi koruma boyutunu da öne çıkarmaktadır. Kamusal görevler bağlamında hukuksal,ekonomik ve sosyal korumayı da içeren temel haklar ve özgürlüklerın korunması ve geliştirilmesi ise önceliklerdendir.
ÇKK ile korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemek amaçlamakta olup korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında alınacak tedbirler ile suça sürüklenen çocuklar hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerinin usûl ve esaslarına, çocuk mahkemelerinin kuruluş, görev ve yetkilerine ilişkin hükümleri kapsayarak ikili bir yapıda öne çıkarmaktadır.2005 yılından beri padoksu içeren ve kişisel açıdan vicdanın ötesininde ki durum ve boyutunun karşılığını bulması da gerekmektedir.
Tutarlılık ve uygunluk açısından günümüzde öne çıkan İnsan Hakları ve Sosyal Hakları ve Çocuk Hakları ile gelinen noktada 2005 yılından beri çocuklar için böyle bir yeni öykü özellikle ÇKK ile de başlatılmıştır.Vicdanlık sınavını da içeren insanlık öyküsün de , çocuklara yönelik adı üstünde aile,eğitim,çalışma gibi “sosyal” boyut ve insanda dokunulduğu çeşitli alanlara yönelik “sosyal İnceleme” başlığı altında “Üçüncü Bölüm” de ayrı bir şekilde yer almaktadır. Temel ilkeler arasındaki çocuğun yaşama, gelişme, korunma ve katılım haklarının güvence altına alınması ve de çocuğun yarar ve esenliğinin gözetilmesi gibi bir yükümlülük insana “insan” ve özne olmasıyla çocuğa bakabilmek içinir. Karşılığını bulabilmek içinde araştırmayı ve öngörülüğü de içeren böyle bir süreç raporlamasın da, çeşitli bilgilerden yararlanarak bir araştırmayı da gerekmektedir.
Bu yöndeki bilgi ise amaçlar için olup ÇKK da ki ”Sosyal çalışma görevlileri” başlığı altında 33.madde;”Sosyal çalışma görevlilerinin görevleri” başlığı altında 34.mad ve de “Sosyal İnceleme” başlığı altında 35. maddesi ile birlikteliği öne çıkmaktadır. Bu araştırma ve raporlama ile de çocukların korunduğu boyut birlikte özellikle öne çıkmaktadır. .2
2.Görüleceği gibi ; ÇKK kapsamındaki ikili bakış ve görev arasındaki koruma boyutunun yanı sıra çocuklara ilişkin yargılama süreci ayrı ve paradoks bir şekilde ele alınmaktadır. Çocuklara yönelik adalet sistemi ve işleyiş ile ilgili yönetimsel açıdan mahkemeler, çocuk hâkimleri veya Cumhuriyet savcılarınca, çocuğun bireysel özelliklerini ve sosyal çevresini tespit etmek amacıyla gerektiğinde sosyal inceleme yaptırılır şeklinde bir uygulamanın yer alması bu paradoks ile sağlanmıştır. Diğer yandan aile,eğitim ,çalışma hayatı gibi sosyal alanda, kişisel gelişimini de anlamasına ve dikkat edilmesine yönelik hazırlanan bu rapor, aynı zamanda teknik bir raporun ötesinde yaşamsaldır.Adalet ve insanlığa bakış içinde önceliktir.
“Sosyal hizmetler” ile öne çıkarak “sosyal hizmet/çalışma” disiplini ve kamusal hizmetler arasındaki “sosyal hizmetler” boyutunu sosyal koruma açısından da öne çıkarmaktadır.Çocuklar için bir kalkan olup sosyal müdahaleleri de içeren ve değerlendirilmesi gereken ilk adımdır. Öne çıkarılan sosyal ve de sosyal iyilik/esenlik ve de sosyal koruma açısından sosyal hizmetler aynı zamanda sağlık,eğitim ve adalet hizmeti için tamamlayıcı bir unsurdur.Sosyal adalet açısından dinsel öğretiye dayalı hayırseverlik boyutunun ,yurttaşlık hukuku açısından dönüşüm sürecinde özel hukuk kapsamında ele alması, söz konusu hukuksal dönüşüm için yaşanılan öykünün de parçasıdır.
Roma hukuku kapsamında ki özgür ve eşit yurttaş (ius civil) kimliğinin korunmasına yönelik kurumlarıda içeren dönüşümde ki öyküde, böyle bir kamusal hizmet açısından çocukların üstün yararı için korumak ve yardım etmek, adalet hizmeti ve yönetimi içinde önceliktir.Bir asırdan beri yurttaşlık hukuku açısından sosyal hizmet disiplin ve karaktere dayalı öyküde çocuklar için öncelikli bir sosyal inceleme ve işlemler bu dönüşümde ki öncelikli adımlardandır. Ceza hukuku ile ilişkiler açısından karar verilmesi amacıyla da öncelik bir raporlama temel bir araç olabilmiştir. İnsana bakmak ve özne olması amacıyla insancıl ve insan haklarına dönüşüm de yaşanmıştır. Bu bağlamda ve gelişmelere dayalı olarak , uygulamalara yönelik sosyal inceleme, gelişimdeki aşamaları dahil bir çocuğun içinde yaşadığı sosyal çevre ve yaşam koşullarının sistematik olarak değerlendirilmesi sürecidir. Temel amacı, bireyin karşı karşıya olduğu sorunları, riskleri, ihtiyaçları, güçlü yanlarını ve destek kaynaklarını tespit ederek, onun lehine bilimsel ve nesnel verilere dayalı bir müdahale veya karar planı oluşturmaktır.
Bu sadece bir “rapor” değil, “sosyal” sözcüğü ve kavram yaşamsaldır. Sosyal teşhis ve sosyal koruma yönelik sosyal hizmet disiplin ve karaktere dayalı bir rapor ve görüntü, bilgiler ile birlikte öne çıkmaktadır. Kanıtlama boyutu ve somutlaşmasının yanı sıra öngörü için yetkinlik (liyakat) profesyonelik ve de mesleksel uzmanlık mesleksel otomluğuda birlikte içermektedir.Böyle bir mesleksel otonomlukla söz konusu inceleme ve raporlama, çocuk ve gençler için umut ve gelecek dahil yaşamsal bir süreçtir. Bu süreçte, sosyal çalışma/hizmet mesleğinin ilkeleri çerçevesinde, birey ve çevresiyle ilgili çok yönlü bilgi toplanır, analiz edilir ve öngörü ile birlikte yorumlanır. …….
EKTE DEVAM EDECEK adalet ve sos.hiz.
